Realizacja zadań związanych z sprawami społecznymi, rodziną oraz zdrowiem stanowi odzwierciedlenie działań podejmowanych na podstawie polityk programów i strategii przyjętych przez Władze Gminy Kocmyrzów-Luborzyca. Do najważniejszych z nich należą:
Gminna Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych Gminy Kocmyrzów-Luborzyca na lata 2021-2026,
Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy Domowej i Ochrony Osób Doznających Przemocy Domowej na lata 2024-2026,
Gminny Program Wspierania Rodziny w Kocmyrzowie-Luborzycy na lata 2023-2025,
Program Asystent Osobisty Osoby Niepełnosprawnej,
Program Opieka Wytchnieniowa,
Wieloletni Gminny Program Osłonowy "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2024-2028,
Program Wieloletni "Senior+" na lata 2021-2025,
Karta Dużej Rodziny,
Gminny Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii w Gminie Kocmyrzów-Luborzyca na lata 2023-2024.
Dokładniejszy opis wskazanych powyżej programów znajduje się w części raportu poświęconej Realizowanym Politykom, Programom i Strategiom.
Aktualny poziom wydatków na pomoc społeczną i wsparcie dla rodziny w 2024 r. wiąże się z kontynuowaniem działań Gminy Kocmyrzów-Luborzyca związanych ze wsparciem materialnym dla mieszkańców.
Na wzrost poziomu wydatków miała wpływ m.in. ustawa o bonie energetycznym oraz o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia cen energii elektrycznej, gazu ziemnego i ciepła systemowego z 23 maja 2024 r.
Na rosnącą tendencję wpłynęło również przedłużenie kolejnych regulacji wspierających polskie rodziny w postaci dodatku osłonowego niwelującego koszty energii, gazu i żywności, który w 2024 r. charakteryzował się większą kwotą wydatkowaną z budżetu gminy na ten cel niż w roku poprzednim.
Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.
Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie tym sytuacjom przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka.
Zakres pomocy społecznej obejmował zadania określone w ustawie o pomocy społecznej. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej wykonywał także zadania wynikające z innych aktów prawnych m.in. z ustawy o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych, ustaw o dodatku osłonowym, elektrycznym czy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy.
Obecna struktura organizacyjna Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej jest odpowiedzią na diagnozowane na przestrzeni wielu lat potrzeby środowiska lokalnego, określone w oparciu o analizę i ocenę występujących zjawisk, powodujących zapotrzebowanie na różne formy wsparcia.
Łącznie na realizację zadań z zakresu pomocy społecznej w 2024 r. GOPS wykonał wydatki w kwocie 11.839.280,20 zł.
Źródłem finansowania zadań realizowanych przez GOPS są:
środki własne gminy,
dotacje do zadań własnych,
oraz dotacje do zadań zleconych.
W trakcie 2024 r. GOPS kompleksowo realizował zadania własne oraz zadania zlecone z zakresu pomocy społecznej. Dodatkowo, pozyskano środki oraz inne świadczenia ze źródeł zewnętrznych, np. w ramach programów "Posiłek w szkole i w domu", "Asystent Osobisty Osoby Niepełnosprawnej" czy "Opieka wytchnieniowa". Ponadto, w ramach prowadzonej działalności statutowej GOPS w swojej bieżącej pracy realizował projekty socjalne i działania środowiskowe, m.in. takie, jak zapewnienie funkcjonowania Klubów Senior+ i współpraca w zakresie działalności Zespołu Interdyscyplinarnego.
Wysokość wypłaconych świadczeń społecznych
Wydatki na bieżące utrzymanie GOPS
Wartość zadań związanych z usługami opiekuńczymi
Najczęściej występującymi powodami korzystania z pomocy społecznej w Gminie Kocmyrzów-Luborzyca w 2024 r. były długotrwała lub ciężka choroba, ubóstwo oraz niepełnosprawność. Należy przy tym zaznaczyć, że rodzina mogła korzystać z pomocy z powodu różnych przesłanek jednocześnie (ta sama rodzina mogła być ujęta w tabeli przy kilku pozycjach). Aby uzyskać pomoc ze strony GOPS rodzina lub osoba ubiegająca się o pomoc musi spełnić co najmniej dwie przesłanki tj. po pierwsze dochód osoby lub rodziny nie może przekroczyć kryterium ustawowego, po drugie musi wystąpić co najmniej jedna przesłanka, o której mowa w ustawie o pomocy społecznej.
Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej wspiera osoby, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej. Dla porównania warto dodać, że powody korzystania z pomocy społecznej były podobne do występujących rok wcześniej.
W 2024 r. świadczeniami pieniężnymi objęto 121 rodzin, a niepieniężnymi 56 rodzin.
Pracę socjalną świadczono wobec 5 rodzin.
Wsparcie dla mieszkańców Gminy Kocmyrzów-Luborzyca polegało na realizacji przez GOPS programu "Posiłek w szkole i w domu" poprzez objęcie bezpłatnym gorącym posiłkiem w szkole uczniów wymagających tej formy pomocy. Z pomocy korzystały też osoby dorosłe niemogące przygotować posiłku we własnym zakresie ze względu na wiek, chorobę, niepełnosprawność, brak środków finansowych czy warunków do przygotowania. W takim przypadku posiłki były dostarczane do ich miejsca zamieszkania.
W ramach programu Ośrodek udzielał również wsparcia finansowego w postaci zasiłków celowych na zakup posiłku lub żywności rodzinom i osobom samotnym wymagającym pomocy.
Posiłku udzielono 62 osobom (145.847,92 zł), zaś zasiłek celowy otrzymało 8 osób (7.203,00 zł).
Asystent Osobisty Osoby Niepełnosprawnej
W 2024 r. GOPS w dalszym ciągu realizował rządowy projekt wsparcia „Asystent Osobisty Osoby Niepełnosprawnej“. Celem programu jest zwiększenie szans osób niepełnosprawnych na prowadzenie bardziej samodzielnego i aktywnego życia i poprawa ich funkcjonowania w środowisku.
Wydatki wyniosły 462.144,98 zł. Opieką asystenta osobistego objęto 35 osób.
OPIEKA WYTCHNIENIOWA
W 2024 r. realizowano również zadanie w zakresie świadczenia usług opieki wytchnieniowej dla członków rodzin lub opiekunów sprawujących bezpośrednią opiekę nad osobami niepełnosprawnymi.
Wydatki na ten cel wyniosły 119.594,14 zł. Opieką wytchnieniową objęto 19 osób.
Wydatki na świadczenia na rzecz osób fizycznych 234.440,88 zł, dotyczą wypłaty świadczeń z programu bon energetyczny.
Wydatki na świadczenia na rzecz osób fizycznych w wysokości 159.642,99 zł, są to wydatki na dodatki osłonowe wprowadzone w celu zniwelowania rosnących cen energii i gazu,
W 2024 r. zrealizowano 383 wnioski.
Przyznawanie i wypłatę refundacji podatku VAT za dostarczanie paliw gazowych reguluje ustawa o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w związku z sytuacją na rynku gazu.
Kwota 92.086,80 zł wydatkowana na dodatki gazowe (zwrot Vat), z tego tytułu zrealizowano 225 wniosków.
Niskie wykonanie planu wydatków wynika z utraty uprawnień do świadczeń ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego oraz braki formalne we wnioskach, które nie zostały uzupełnione w terminie.
W Gminie Kocmyrzów-Luborzyca funkcjonują dwa Kluby Seniora - w Kocmyrzowie i Zastowie. Przeznaczone są dla seniorów - mieszkańców gminy w wieku 60 lat i więcej. Kluby są miejscem spotkań i aktywności osób starszych, a ich celem jest w szczególności przeciwdziałanie marginalizacji osób starszych, pomoc w utrzymywaniu kondycji psychofizycznej seniorów oraz rozwijanie ich zainteresowań i pasji. Kluby Seniora cieszą się dużą popularnością wśród mieszkańców. Docelowo w każdej z placówek może przebywać po 20 osób.
W ramach zajęć Seniorzy korzystają z różnych form zagospodarowania czasu wolnego: fizjoterapia, spacery z kijkami, zajęcia z majsterkowania, rękodzieło, treningi umysłu, pogadanki o różnej tematyce itp. Seniorzy bardzo chętnie angażowali się w zajęcia w klubach.
Działania GOPS z zakresu wspierania rodziny dotyczyły również kontynuacji pomocy obywatelom Ukrainy. Wsparcie realizowane w ramach ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, realizowano z Funduszu Pomocy.
W 2024 r. GOPS podejmował działania mające na celu realizację wsparcia dla obywateli Ukrainy w szczególności poprzez: wypłatę świadczeń na zakwaterowanie i wyżywienie obywateli Ukrainy, zakup posiłku dla dzieci, wypłatę świadczenia jednorazowego w wysokości 300 zł oraz wypłatę świadczeń rodzinnych.
Zadania te były realizowane na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy według poniższej specyfikacji:
Świadczenia na podstawie art. 13 (zakwaterowanie i wyżywienie) - kwota 71.640,00 zł,
Świadczenia na podstawie art. 29,30 (zakup posiłków dla ukraińskich dzieci) - kwota 10.408,74 zł,
Świadczenia na podstawie art. 26 (świadczenia rodzinne) - kwota 43.697,02 zł,
Świadczenia na podstawie art. 31 (wsparcie po 300 zł).
Ochrona zdrowia to sektor, który często nie charakteryzuje się wysokimi wydatkami, ale pomimo tego, zakres realizowanych zadań pozostaje zróżnicowany. Podstawowe obowiązki gminy w tym zakresie zostały zawarte w ustawie o samorządzie gminnym, która wskazuje, iż zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy, wśród których uwzględnia się m.in. sprawy ochrony zdrowia. Jednakże, szczegółowe kompetencje określają także inne akty prawne, w szczególności ustawy, które dotyczą przedsięwzięć związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych oraz przeciwdziałaniem narkomanii.
Corocznym przedsięwzięciem realizowanym przez gminę były zadania określone w ramach programu rozwiązywania problemów alkoholowych oraz przeciwdziałania narkomanii. W założeniu uwzględniał on tworzenie warunków przeciwdziałających problemom związanym z uzależnieniami i przemocą w rodzinie, a także działania na rzecz ograniczenia dostępności do alkoholu oraz profilaktykę uzależnień zarówno wśród dzieci, młodzieży, jak i dorosłych.
Łączne wydatki w ochronie zdrowia w 2024 r. wyniosły ponad 360 tys. zł, w tym najwyższą kwotę wydatkowano w zakresie przedsięwzięć dotyczących profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych. W głównej mierze skupiały się one na zwiększeniu dostępności do instytucji wspomagających proces leczenia oraz rehabilitacji osób nadużywających substancji psychoaktywnych i ich rodzin, a także na poprawie skoordynowanych działań profilaktycznych, informacyjnych, edukacyjnych i szkoleniowych.
W rozdziale 85153 Zwalczanie narkomanii wydatkowano m.in. na:
zorganizowanie zimowiska w ramach profilaktyki narkomanii,
zakup opasek odblaskowych z nadrukiem wg wizualizacji w ramach profilaktyki narkotykowej przy współdziałaniu Komisariatu Policji w Słomnikach.
W rozdziale 85154 Przeciwdziałanie alkoholizmowi wydatkowano m.in. na:
zakup odblasków w ramach profilaktyki AA dla uczniów i mieszkańców celem profilaktyki oznakowania bezpieczeństwa,
udział uczniów w programach profilaktyki uzależnień AA,
wykonanie warsztatów profilaktycznych,
organizację letniego wypoczynku dla dzieci i młodzieży w ramach profilaktyki alkoholowej,
zakup książek dla dzieci szkół ponadpodstawowych celem wprowadzania profilaktyki uniwersalnej mającej na celu przeciwdziałanie pierwszym próbom podejmowania zachowań ryzykownych,
zakup akumulatorów do miasteczka rowerowego zakupionego w ramach profilaktyki alkoholowej.
Na rzecz ochrony zdrowia w 2024 r. podjęte zostały również inne działania obejmujące współpracę z organizacjami pozarządowymi. Dzięki temu kontynuowano realizację zadań z zakresu ochrony i promocji zdrowia, w tym działalności leczniczej w rozumieniu ustawy o działalności leczniczej.
Dokładniejszy opis zadań zrealizowanych w ramach pożytku publicznego znajduje się w części raportu dotyczącej Współpracy z NGO.